kantelpunt

Kantelpunt

Dit is een vrij gevoelig onderwerp, het kantelpunt van onze stresservaring. Het moment dat de stress zo heftig of langdurig wordt dat het voor onze geest of ons lijf gewoon te veel wordt en we in een ‘freeze’ terecht komen, een staat van overspanning of zelfs burn-out.

Het aparte aan dit kantelpunt is: wie erin zit, ziet hem meestal zelf niet aankomen. Vrij vaak denkt diegene nog: ‘alles under control’, ‘even wat drukker’, ‘als de volgende deadline achter de rug is, wordt het weer beter’ of ‘even een lang weekend uitrusten, en daarna ben ik weer de oude’.

En dat terwijl zich al ernstige stressverschijnselen tonen. Regelmatige rug- of hoofdpijn, een laag energieniveau, moeite met slapen, gebrek aan focus, depressieve neigingen, ga zo maar door. Maar voorlopig staat het lichaam nog helemaal ‘aan’. In de fight of flight modus, die meestal aan de freeze vooraf gaat, staan het lichaam en ook de mindset op ‘doen’, op actie. Het lichaam wordt minder gevoelig voor pijn, er wordt meer adrenaline geproduceerd en meer energie vrijgezet, waardoor een aantal klachten gewoon verdoezeld worden. Hierdoor is het vaak voor de buitenwereld evidenter wat er gaande is dan voor diegene die er middenin zit.

Als ik dan in mijn praktijk een stressmeting met iemand doe die hier middenin zit, is het pas het apparaatje wat iemand doet beseffen wat er gaande is. Dat de staat die hij of zij inmiddels als ‘normaal’ beschouwt, zo normaal niet is. Ook dit is een vrij bijzonder fenomeen maar goed te verklaren door wat er in het lichaam gebeurt.

Wat bij stress in het lichaam gebeurt

Stel je ervaart stress, dan worden er binnen secondes hormonen aangemaakt om het ‘gevaar’ te weren. Immers was dit de bedoeling van deze reactie in oertijden. Vechten met of vluchten voor wilde beesten, of als geen van beiden kansrijk was, gewoon bevriezen. Maar goed, binnen secondes is dus ons apparaat in alarmpositie gebracht. De hartslag gaat omhoog, de ademhaling wordt oppervlakkiger, de spijsvertering vertraagt… Wat secondes duurt om in het lichaam op te bouwen, duurt vervolgens uren om weer af te breken in het lijf. Uren!!!

Als je dan een normale dag van je neemt, kijk dan eens hoeveel stressmomenten je ervaart! En wees eerlijk tegen jezelf: veel van wat wij met ons hoofd als ‘normaal’ beschouwen, veroorzaakt al lichamelijke reacties in de vorm van hogere hartslag of oppervlakkigere adem. Soms kan een belletje al voldoende zijn. Of even haasten omdat je anders te laat bent voor een afspraak.

Ons lichaam functioneert niet naar behoren met al die stress in ons lijf

Als je dan al die stressmomenten pakt, zou je theoretisch uren daartussen in moeten hebben om weer in een staat van ‘normaal’ te komen, het moment dat je lichaam niet meer beïnvloedt wordt door stress. Maar voordat we het weten dient zich al het volgende stressmoment aan. We komen dus niet meer in een ontspannen staat terecht. Dat wat we dan als het ‘nieuwe normaal’ ervaren, is daadwerkelijk een staat waarin stresshormonen bijna altijd in het lijf aanwezig zijn, net als de erbij horende spanning.
Maar los van het feit dat we in een constant gestreste staat verkeren, zonder dat we dit daadwerkelijk doorhebben, zorgt dit ook ervoor dat ons sympathisch zenuwstelsel constant actief is en hierdoor de parasympathicus niet aan bod kan komen. Aangezien de parasympathicus bijna elk orgaan aanstuurt, werkt ons lichaam dus niet naar behoren als we stress ervaren.

Hetzelfde geldt trouwens ook voor onze hersenen. Bij stress wordt één van de beide hersenhelften overbelast, waardoor we niet over de volle capaciteit van de andere hersenhelft beschikken. Zo is bijvoorbeeld bij iemand die werkstress ervaart, meestal de linker hersenhelft overvraagt, waardoor de rechter minder presteert. Laat in de rechter hersenhelft nou net het overzicht, de communicatie en het sociale gedeelte zitten. Niets ergers dan voor een deadline niet het overzicht te hebben of met iemand nog even ruzie te maken.

Wat tips voor als je het kantelpunt nadert

Al met al dus heel wat redenen waarom het kantelpunt dus zo vaak gemist wordt. Het is dan ook best lastig om hier tips te geven die ook écht bij de betrokkenen aankomen.
Desondanks een poging:

  • Als je van buitenaf hierop wordt aangesproken, neem het serieus en doe het niet zomaar af. Bespreek het met iemand waarin je vertrouwen hebt en waarvan je weet dat hij/zij een goed oordeelsvermogen heeft.
  • Laat een stressmeting uitvoeren. Dit kan bijvoorbeeld bij mij via dit formulier.

 

  • Wondermiddel 1 is goede slaap. Als je daar even moeite mee hebt, overweeg of je niet een aantal dagen hiervoor wat ondersteuning kan gebruiken. Overleg dit met je huisarts.
  • Wondermiddel 2 is wandelen in de natuur. Als je de tijd hiervoor niet denkt te hebben, kijk eens of je bijvoorbeeld een telefoontje wat je moet doen met een wandeling kan combineren.
  • Maak gebruik van supplementen die bij stress ondersteunen, zoals magnesium of adaptogenen.

 

Waarom je het beter niet zo ver moet laten komen  

Ten slotte wil ik je nog redenen meegeven waarom je beter vooraf actie kunt ondernemen dan dat het kantelpunt al overschreden is. Los van het feit dat het maanden en soms zelfs jaren duurt om van een burn-out te herstellen, is het ook zo dat je bijna nooit meer het energieniveau van daarvoor bereikt. Bovendien is de kans op terugval groot, ook omdat het volgende kantelpunt een stukje lager ligt dan het vorige.